Резиме аргументације за изједначавање старих дипломских са новим мастер
студијама.
EKVIVALENCIJA
Prilikom odlučivanja o
kriterijumima za usaglašavanje akademskih naziva stečenih prema ranijim
propisima sa nazivima iz novog zakona, mora se primeniti adekvatan opšti princip
koji će jednako tretirati sve imaoce diploma. Primenom nove, evropske
nomenklature akademskih naziva, neophodno je sačuvati stečena prava diplomiranih
i time sprečiti njihovo degradiranje na tržištu rada, kao i obezbediti im
direktnu prohodnost na doktorske studije. Ovo je već učinjeno u mnogim evropskim
zemljama, koji su imale sličan problem: Hrvatska, Holandija, Belgija,
Estonija...
Diplomirani = Master
Imajući u vidu osnovne
karakteristike master studija (prohodnost na doktorske studije, obim opterećenja
od 300 ESPB i trajanje od pet godina), one su suštinski istovetne sa ranijim
diplomskim studijama i to na osnovu sledećih pokazatelja:
- Nakon završetka
diplomskih studija postojala je mogućnost direktnog upisa na doktorske studije,
uz odgovarajuću prosečnu ocenu, ali se ova zakonska mogućnost nije primenjivala,
jer doktorske studije na univerzitetima prosto nisu bile organizovane (doktorat
se sticao na alternativan način – završetkom magistarskih studija i odbranom
doktorske disertacije);
- Raniji propisi nisu imali instrumente za
ograničavanje obima opterećenja studenata, usled čega ovaj obim znatno premašuje
vremenski period koji imaju na raspolaganju za njegovo savlađivanje, odnosno –
obim ranijih diplomskih studija premašuje obim novih osnovnih i odgovara master
studijama;
- Sve ranije diplomske studije su i fomalno trajale duže od
četiri godine, jer upis apsolventskog staža ima iste pravne posledice kao i upis
bilo koje godine studija, zbog čega se i on, pravno gledano, tretira kao godina
studija (studijski programi su projektovani sa ciljem da se realizuju zaključno
sa istekom apsolventskog roka);
- I ranije diplomske i diplomske-master
studije vode sticanju akademskog naziva, za razliku od magistarskih i
doktorskih, koje vode sticanju naučnog naučnog;
- I ranije diplomske i nove
diplomske-studije vode sticanju titule „diplomirani“, dok nove osnovne studije
prvog stepena ne sadrže ovu odrednicu.
Magistar ≠ Master
Naziv
magistra nauka ne može se poistovećivati sa zvanjem diplomiranog-mastera, pre
svega zbog razlike u opterećenju nastavnim sadržajem i trajanju studija, ali i
zbog samog karaktera studija – magistar nauka je naučni naziv (pa je bliži
doktoru nauka), dok je master akademski naziv (kao „diplomirani“ po ranijim
propisima). Upravo iz tog razloga Zakon o visokom obrazovanju i štiti magistre,
odnosno priznaje njihovu prednost u odnosu na diplomirane-mastere. Magistri u
skladu sa zakonom imaju pravo da „preskoče“ pohađanje doktorskih studija i da do
2012. godine direktno pristupe izradi i odbrani disertacije. Posle isteka ovog
zakonskog roka magistri će upisivati doktorske studije, ali će im biti priznate
godine magistarskih studija, tako da će im i tada realno preostati još samo
izrada disertacije. S druge strane, masteri će biti u obavezi da pohađaju ove
izuzetno zahtevne trogodišnje doktorske studije da bi stekli titulu doktora
nauka.
Pored toga, magistri nauka ni na tržištu rada neće biti oštećeni
izjednačavanjem diplomaca sa diplomiranim-masterima. Naime, oni će biti u
mogucnosti da izvrše usaglašavanje svoje diplome osnovnih studija sa
odgovarajućim zvanjem iz novog zakona (diplomirani-master), pa bi nakon
magistriranja bili nosioci i akademskog naziva mastera i naziva magistra nauka.
Time bi svakako bili u istoj meri kvalifikovaniji od ostalih
diplomiranih-mastera, kao što su danas kvalifikovaniji od diplomaca.
Pitanje retroaktivnosti
Pogrešno se navodi da bi izjednačavanje
diplomaca i diplomiranih-mastera predstavljalo kršenje zabrane retroaktivnosti.
Oni koji na ekvivalenciju gledaju kroz tu prizmu tvrde da ne može biti
retroaktivnog priznavanja diplomaca za mastere (jer su, naizgled, nejednaki), a
za uzvrat zahtevaju retroaktivno poistovećivanje diplomaca sa „bachelorima“
(koji jesu nejednaki na osnovu više parametara). Ovde se, međutim, uopšte ne
radi o retroaktivnom priznavanju, već o zakonskoj obavezi po kojoj KONUS mora da
propiše opšte kriterijume na osnovu kojih se utvrđuje da nazivi stečeni po
ranijim propisima, prosto odgovaraju nazivima iz novog zakona. Pritom,
poistovećivanje diplomaca sa „bachelorima“ (osnovne studije prvog stepena) bi
zaista vodilo narušavanju njihovih stečenih prava, jer novi „bachelori“ nemaju
isti tretman u daljem školovanju i na tržištu rada kao nosilac titule
„diplomirani“.
Diferencijalni ispiti
Zagovornici uvođenja
diferencijalnih ispita za diplomce koji žele da steknu akademski naziv mastera
zapravo predlažu narušavanje principa zaštite stečenih prava. Svi koji su stekli
VII-1 stepen stručne spreme, stekli su ista prava i ne mogu im se dodeljivati
različita prava nakon usaglašavanja starih sa novim akademskim nazivima.
Odnosno, ukoliko se makar jedna diploma VII-1 stepena stručne spreme prizna kao
diploma mastera, onda sve diplome istog stepena moraju dobiti naziv
diplomiranog-mastera.
Neki tvrde da kriterijum za usaglašavanje ne treba
da bude trajanje studija, već samerljivost novog studijskog programa sa starim.
U tom slučaju bi raniji diplomci morali da polažu ispite iz novih predmeta koje
oni nisu imali prilikom studiranja. Ovde se, međutim, previđa da se izmene
programa redovno vrše i da nikada imaoci diploma nisu bili pozivani da polažu
ispite iz dodatnih, novouvedenih, predmeta da bi time potvrdili prava koja su
već stekli diplomiranjem. Isto tako, i u budućnosti, umesno je pretpostaviti da
će se sadržaji u studijskim programima menjati usled naučnog progresa, ali
Zakonom nije predviđeno nikakvo doškolovavanje u ovom pogledu.
Neophodno
je imati u vidu da uz diplomu master studija neizostavno ide i tzv. dodatak
diplomi u kojem stoje svi podaci o savladanom studijskom programu. Na taj način
se sve razlike u studijskim programima očitavaju u samoj diplomi, odn. njenom
dodatku.
Napomena: U tekstu se koristi naziv "diplomirani-master" jer
se, prema novom Zakonu o visokom obrazovanju, posle zavrsenih master studija
npr. filozofije dobija akademski naziv: "diplomirani filozof - master".
Постави коментар